Yıllar önce inşaat sektöründe asbest (amyant) felaketinin yaşanması, lifli yapıdaki tüm malzemelere (taşyünü, camyünü) karşı halkta haklı bir şüphe bırakmıştır. Ancak bilimsel ve yasal veriler, Taşyününün (Mineral Yün) asbest ile hiçbir ilgisi olmadığını kanıtlamaktadır.
Asbest Değil, Biosoluble (Çözünebilir) Lif
Asbest lifleri solunduğunda akciğer zarına saplanır ve vücut bunu eritemediği için kansere neden olur. Günümüzde üretilen modern taşyünü lifleri ise Biosoluble (biyolojik olarak çözünebilir) özelliktedir. Yani, bir şekilde solunsa bile akciğerlerdeki sıvı tarafından kısa sürede çözülerek vücuttan doğal yollarla atılırlar.
Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC) Raporu
Dünya Sağlık Örgütü'ne bağlı IARC, mineral yünleri (taşyünü dahil) detaylı testlerden geçirmiş ve 2001 yılında resmi olarak "İnsanlar için kanserojen olarak sınıflandırılamayan maddeler (Grup 3)" listesine almıştır. Çay, kahve gibi birçok günlük tüketim maddesi de aynı gruptadır.
Tozuma Nasıl Engellenir?
Taşyünü kesilirken geçici bir toz çıkar, bu yüzden ustalar maske takmalıdır. Ancak kapalı sistemlerde (alçıpan arkasında, sıva altında veya cam tülü kaplı tavan panellerinde) durağan haldeyken ortama toz yaymaz. Özellikle tavan uygulamalarında siyah veya beyaz cam tülü kaplı akustik taşyünleri (sıfır tozuma garantisiyle) bu yüzden tercih edilir.
Taşyünü Teknik Performans Değerleri
Taşyünü levhaların seçiminde belirleyici olan temel fiziksel parametreler aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:
| Özellik | 150 Dansite Dış Cephe | 50 Dansite Ara Bölme | 40 Dansite Çatı Şiltesi |
|---|---|---|---|
| Yoğunluk | 150 kg/m³ | 50 kg/m³ | 40 kg/m³ |
| Basma Dayanımı | ≥ 40 kPa | Yüksüz Bölme | Yüksüz Çatı Arası |
| Yangın Sınıfı | A1 Hiç Yanmaz | A1 Hiç Yanmaz | A1 (Folyolu B-s1,d0) |
| Isı İletkenliği (λ) | 0.035 W/mK | 0.035 W/mK | 0.039 W/mK |
Şantiye Uygulamasında Dikkat Edilecek Hususlar
Uygulamada yapılan en büyük hatalardan biri, basma mukavemeti gerektiren dış cephe mantolamasında düşük dansiteli (50-70 dansite) hafif ara bölme levhalarının kullanılmasıdır. Bu durum cephede sıva çatlaklarına ve rüzgar emişi altında levhaların yerinden kopmasına neden olur. Dış cephe için mutlaka 120 veya 150 dansite ürünler tercih edilmelidir.
TS 825 Standartları ve Amortisman Süresi
Türkiye İklim Bölgelerine göre yürürlükte olan TS 825 Binalarda Isı Yalıtım Kuralları standardı uyarınca, dış cephede kullanılacak taşyünü kalınlığı bölgenin iklim şartlarına bağlı olarak 5 cm ile 10 cm arasında hesaplanır. Doğru kalınlıkta uygulanan A1 sınıfı taşyünü mantolama sistemi, kışın ısıtma ve yazın soğutma enerjisi tüketimini %50'ye varan oranda düşürür. Sağlanan yakıt ve elektrik tasarrufu sayesinde yapılan yalıtım yatırımı ortalama 2 ila 3 yıl içinde kendi maliyetini amorti eder.